Urban Voyeurism, 'het Schonkhuis'
Aart Schonk, beeldhouwer van mythologische taferelen, werkt bijna uitsluitend in het zuiver witte Carara-marmer . Afbeeldingen van deze groeve zijn indrukwekkend en het spel van de berg die in grote ‘suikerklonten’ wordt gezaagd en de dramatische ruimtes die het oplevert is een belangrijke referentie in het ontwerp geworden.
De gegeven locatie aan de Herengracht te Amsterdam, is een kavel die aan drie zijden is ingesloten door belendingen. De statige omgeving van grachtenpanden geven weinig prijs van de ruimtes achter de gevel. Men kan zich er wel iets bij voorstellen, maar vaak blijft het daarbij met deze gesloten bouwblokken.
Het gebouw zou iets moeten onthullen van zijn gebruiker en hem representeren. Zijn kunstenaarschap als het ornament van de stad, gezien kunst zich bij uitstek manifesteert in de stad. Het idee om voor het ontwerp het kavel te vullen met een monoliet en deze vervolgens uit te hollen lag, in mijn projectie van Aart Schonk in het pand, voor de hand.
Maar hoe ontwerp je een plek voor deze kunstenaar, zonder hem als etalagepop tentoon te stellen? Het antwoord is gevonden door de uitholling smal en hoog te laten beginnen en zich naar achter en boven in het kavel trapsgewijs te laten ontwikkelen tot een buitenruimte over de volle breedte van het kavel. Door deze dubbele diagonaal te trekken ontstaat een besloten trappenhuis-atelier die nog net genoeg prijsgeeft aan de stad om de voorbijganger te prikkelen. De diverse bordessen dienen als werkplek voor de kunstenaar, waardoor hij aan meerdere sculpturen tegelijk kan werken. Bij de achtergevel draait het atelier als een ‘haarspeldbocht’ om en ontstaat er een belangrijk moment van het zicht op waar men binnen is gekomen en de vervolgroute naar de top. Het uitzicht op de stad ontplooit zich als een onverwacht schouwspel.
