Hoe kan een ontwerper bijdragen aan de verbetering van het grote probleem van huisvestiging en ecologische achteruitgang in Afrikaanse steden? Simpel, door een boom te planten. In het vroege voorjaar van 2009 reisden studenten van de Academie voor Bouwkunst Rotterdam John de Groot, Henk Jan Imhoff en Jens Jorritsma in het kader van een studieproject af naar Ghana’s tweede stad, Kumasi. Doel: het onderzoeken van de traditionele compound house en haar hedendaagse mogelijkheden in de wijk Ayigya. Het werd uiteindelijk een voorstel tot stedenbouwkundige aanpassingen van de hele wijk. TheRoyalTrees, een plan dat de boom centraal stelt, is het resultaat.

Ayigya

Het idee voor het project werd geboren toen een Ghanese student van de Academie voorstelde om een studiereis naar zijn geboorteland te maken. De reis werd een onderzoeksproject waarin de studenten zich bogen over de problematiek van de ‘informal cities’. Met Ralf Pasel en Franziska Sack als docenten zochten zij een samenwerking met IHS (Erasmus Universiteit) en KNUST (masterstudie Architectuur in Kumasi) om zo de verwachte problematiek vanuit meerdere disciplines en oogpunten tegelijk te kunnen benaderen.

De wijk Ayigya, aan de oostelijke stadsgrens van Kumasi, wordt gekarakteriseerd door blokvormige minicommunes met een binnenplaats, de zogeheten compound houses. Hoewel oorspronkelijk bedoeld voor families, worden deze compound houses tegenwoordig hoofdzakelijk bewoond door elkaar onbekende individuen. Van de oude familiehuizen is in die zin nog maar weinig over. Omdat de bewoners wel voorzieningen als sanitair en kookplaats moeten delen, levert deze manier van wonen regelmatig sociale spanningen op.

Maar de stad kent grotere problemen. Door het toenemende bevolkingsaantal barst Ayigya langzaam maar zeker uit zijn voegen. Omdat de compound houses gelijkvloers zijn, is er steeds minder plaats om de bevolking een dak boven het hoofd te bieden. Ongecontroleerde bouw van krotten is het gevolg. Wie door de straten van Ayigya loopt, ziet bovendien dat vooral de infrastructuur te wensen overlaat. In het regenseizoen leidt dit tot grote risico’s voor de volksgezondheid. Daarbij spoelen de straten - en daarmee de huidige bebouwing - door erosie langzaam weg.

Zie voor vervolgtekst de pagina van John de Groot...